Truyền thông

Tôi không đồng tình một tí nào với việc ai đó xuống đường biểu tình bày tỏ chính kiến nhưng lại ném gạch đá vào công sở và người chức việc, đốt cái này hủy cái nọ.

Những trò bạo lực ấy, ngày xưa người cộng sản xui dân miền Nam thực hiện đã gây không ít đau thương buồn khổ rồi, nay đừng dẫm vào vết bùn ấy nữa. Đó là sự man rợ, không đàng hoàng, tử tế, chính danh.

Có ai đó bảo chắc phải lý do dân bị đàn áp, dồn nén thế nào thì cái nồi súp de mới xì hơi ra như vậy. Nhưng dù gì đi nữa, cũng đừng để nhà cai trị bắt bẻ, gán cho chữ quá khích, bạo lực. Cứ hiên ngang bước tới còn hơn là cầm hòn đá, viên gạch ném vào những người đang ngăn cản mình.

Tuy nhiên, do nắm bộ máy truyền thông chính thống (báo, đài, tivi) nên nhà cai trị dễ dàng hướng sự việc theo ý muốn, cách hiểu có lợi cho họ.

Trên nhiều tờ báo chỉ có ảnh mấy chiếc ô tô bị đốt cháy mà không biết ai đốt, vì sao cháy, cháy vào lúc nào, tại sao lại dễ bị đốt như thế...

Trên báo có thông tin bắt được kẻ cho tiền xúi giục người dân đi biểu tình, nhưng chỉ nêu ra được một vụ đưa 300 nghìn cho một ai đó. Hàng nghìn người xuống đường mà chỉ có 1 vụ cho tiền, rồi quy là xuống đường vì tiền, quả thật truyền thông nhà nước coi thường người đọc người nghe quá. 

Qua cái thời nhà cai trị lúc nào cũng đúng, qua cái thời báo chí nhà nước nói gì thì phải coi điều ấy là sự thật rồi. Hãy tôn trọng sự thật, tôn trọng người đọc chứ đừng bán mình rẻ tiền như thế.

Càng sát tới ngày "báo chí 21.6" càng nên tự xem lại mình có xứng đáng với danh xưng báo chí hay không.

Nguyễn Thông

Số phận quảng cáo

Đã gần 2 năm nay, tôi không mua báo in nữa. Trước cứ sáng sáng trên đường đi làm ghé qua sạp báo gần nhà của ông giáo về hưu nhặt 2 tờ Tuổi Trẻ và Tiền Phong, còn báo Thanh Niên thì bởi báo nhà, có sẵn tiêu chuẩn rồi nên cộng thêm tờ “nhà” nữa là 3. Nay thì tịt hẳn, cả “không nhà” lẫn “nhà”. Nhiều lý do.

Điều quyết định đầu tiên là tiền, tiền đâu. Nghỉ làm thì cũng nghỉ tiền. Hồi đi làm, có đồng tiền rủng rỉnh trong túi, mua tờ báo chả là cái đinh gì, thậm chí còn hơi vênh váo rằng ta đây có văn hóa, thuộc thứ hạng thế nào đó trong xã hội. Cứ tự đánh lừa mình thế thôi chứ ở đất Sài Gòn này ngay cả hàng tôm hàng cá, xích lô, xe ôm vẫn chăm say đọc báo như ai. Nghỉ làm ít tiền, phải nghĩ ngay đến khoản chi cho báo. Ăn uống mà còn bớt được, thì bớt đọc báo là đúng quá rồi. Tuổi Trẻ, Tiền Phong, Thanh Niên… không thay được cơm.

Những ngày đầu, đi qua sạp báo cứ thèn thẹn, ngoảnh ra chỗ khác, sau ông cụ bán báo phát hiện được. Cụ bảo, chú nghỉ rồi hả, thấy không mua báo nữa tôi biết ngay. Cụ còn kể, ai cũng thế, chả phải mình chú, thẹn cái gì, nhưng chú ạ, dạo ni khó bán lắm, lấy mỗi thứ chục tờ vẫn ế rài ế rạc. Bọn trẻ chả đứa nào mua. Chắc tôi nghỉ.

Ngóng từng giờ trên mặt báo

Nói chính xác hơn, là ngóng từng giây từng phút. Tôi cảm thấy chưa bao giờ bạn đọc sốt ruột và trộng cậy vào báo chí đến vậy. Ngay chính bản thân tôi, lâu rồi thường làm việc khuya, hay ngủ nướng, vậy mà mấy hôm nay cũng dậy sớm hơn. Mới bảnh mắt, tuột khỏi giường, bước thấp bước cao chưa kịp đánh răng rửa mặt đã vội bật mạng internet, mở máy tính. Còn trong ngày, loanh quanh đi ra đi vào, chốc nhát lại dò tìm trên đủ các báo điện tử xem có gì mới chưa.

Ấy là tôi đang nói tới tâm trạng của mình cũng như rất nhiều người đang quan tâm đến 2 vụ tai nạn máy bay và cuộc tìm kiếm những người lính mất tích. Các anh ấy làm nhiệm vụ Tổ quốc và nhân dân giao phó, giờ đây giữa trời cao bể rộng, không biết đang nằm ở nơi nào. Lòng người đang nóng như lửa đốt. Mỗi phút trôi đi là thêm chút rủi ro. Tính mạng những người lính của chúng ta đang được tính bằng phút. Bỗng dưng chỉ mong vào cái thời khắc nào đó, báo chí vỡ òa lên thông tin đã tìm thấy các anh. Chưa bao giờ ngóng báo đến vậy.

Cứ đến dịp này, ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21.6, người ta lại sôi nổi luận bàn về báo chí, nhà báo. Nào là định hướng, trách nhiệm, nghề nghiệp, đạo đức, bút sắc long trong, nào là kinh nghiệm, tay nghề, điều hay điều dở… Gần một thế kỷ, báo chí cách mạng đã rong ruổi, thường là nước kiệu, trên con đường mà dân tộc đã đi thì có biết bao điều để cùng nhau ôn lại, tự hào, rút kinh nghiệm. Báo chí mặc nhiên là một phần không thể thiếu của cuộc sống, như ta phải ăn cơm hằng ngày vậy.

Người nông dân đem cho đời hạt gạo cây rau, ngư dân cho con cá, diêm dân cho hạt muối, còn báo chí mà cụ thể là nhà báo cho chúng ta thông tin. Dòng đời trôi không ngừng, thông tin sinh sôi nảy nở không ngừng, báo chí chính là bình chứa cung cấp cho mọi người nguồn nước thông tin ấy. Tôi nghĩ rằng, chả cần phải đao to búa lớn, đại ngôn này nọ về vai trò, nhiệm vụ, chức năng… của báo chí, chỉ cần gói lại rằng báo chí đồng nghĩa với thông tin, đáp ứng nhu cầu thông tin cho con người, thế là đủ.

Ý kiến về cuộc truy bức

THÁI KẾ TOẠI (nhà văn, cựu đại tá an ninh A25)

Tôi đã viết mấy comment về việc này, nay cần lên tiếng lần nữa cho hết ý. Dù rằng những người trong cuộc và một số bạn fb có cho rằng không phải là một cuộc đấu tố nhưng nhìn vào cái bản 60 phút phát trên VTV tức là bản xuất bản chính thức như ta thường nói là đã in thành sách thì thấy rất rõ ý đồ của cô Tạ Bích Loan, thái độ và lời lẽ của nhà thơ Hồng Thanh Quang, của hai anh Hoàng Minh Trí, của Phạm Mạnh Hà không thể biện minh cho động cơ tốt đẹp của họ là nhân danh cái thứ gì đó bảo vệ chân lý, bảo vệ sự trong sáng của cộng đồng mạng fb, bảo vệ các công dân Việt Nam khỏi bị đầu độc về tư tưởng, cuối cùng là bảo vệ chế độ toàn trị…Cái cuộc này đã làm nhiều người bị tổn thần kinh nếu như chúng ta đang bức xúc vì vụ Vũng Áng, vì tàu đánh cá của dân chài Viêt Nam bị tàu Trung Quốc đâm chìm hoặc người nào đó trót mắc bệnh cao huyết áp hoặc có tiền sử tim mạch hoặc ít ra là có thứ bệnh giàu cảm xúc…May mà hình như chưa có tin ai đó phải đi cấp cứu sau khi xem cái chương trình này. Nhưng điều đáng phải nói là cái cuộc này đã làm tốn rất nhiều sự quan tâm và thời gian của cúng ta. Chúng ta không phải là những kẻ rỗi hơi, càng không phải là những kẻ dở hơi như một vài bạn fb nào đó đứng ngoài chép miệng như vậy ra vẻ ta là người sáng suốt, cao đạo.

Thứ nhất: Cái hình thức của cuộc đấu tố này đã lỗi thời với thời đại văn minh của thế giới và nước ta hiện nay. Bản chất của nó là dùng quyền lực truyền thông của chế độ dùng tiền thuế của dân để đàn áp một đồng nghiệp là một cá nhân fb nhưng nhằm áp đảo cả cộng đồng mạng, bịt miệng những tiếng nói cá nhân trên mạng với tham vọng “ lấy thúng úp voi” cho một cấp trên nào đó. Tiếc rằng con voi quá to, Hàng ngàn cái thúng cũng không úp nổi huống chi là mấy cái thúng đó.

Động cơ dùng Facebook

Tôi không đề cập cụ thể, bàn sâu đến chương trình “60 phút mở” của Đài truyền hình trung ương – VTV nữa bởi hai ngày qua hầu như ai coi tivi đều biết, đều nắm được, sau đó các kênh truyền thông đều bàn luận. Ý kiến trái chiều, khác nhau là lẽ đương nhiên, như dư luận trước bất kỳ một chương trình nào khác của VTV lâu nay. Điều nên ghi nhận, với “60 phút mở”, đài truyền hình quốc gia đã tạo ra cuộc tranh luận công khai, cho phép cá nhân được bày tỏ chủ kiến của mình trước người cùng tranh luận, điều mà dường như chúng ta đang thiếu, đang rụt rè trong một xã hội dân sự, bình đẳng.

Cũng dễ hiểu vì sao dư luận đông đảo lại chĩa mũi nhọn phê phán, sự công kích, không hài lòng… vào nữ nhà báo, người dẫn chương trình Tạ Bích Loan và nhà báo nhà thơ Hồng Thanh Quang; đồng thời có sự tán đồng, sẻ chia với một người trong cuộc khác là MC Phan Anh. Dù rằng không phải số đông bao giờ cũng đúng nhưng có lẽ bản clip (đã bị lược bớt) do chính VTV đưa lên mạng internet, sau đó lại rút xuống, đã chứng tỏ những cơn sóng dậy lên có lý do chính đáng của nó.

Cạn nghĩ rằng, với một cơ quan truyền thông hùng mạnh, dày kinh nghiệm như VTV, đây chưa phải là cái gì nghiêm trọng lắm. Có những thứ còn nghiêm trọng, kinh khiếp hơn nhiều từng xảy ra mà họ cũng vượt qua được, rút kinh nghiệm sâu sắc được, thì vụ “đấu tố” này có thể xem như bản beta thử nghệm cho không khí tranh luận dân chủ công khai, tuy có phần sống sượng, vụng về. Hy vọng công chúng thời gian tới sẽ được coi những chương trình dạng như vậy nhưng hay hơn, chất lượng hơn của vị anh cả truyền thông này.

Ở đây, tôi chỉ xin bàn về một khía cạnh, nhưng là nét, là nội dung rất quan trọng toát lên từ cuộc tranh luận mà thiên hạ gọi đùa là “đấu tố” ấy: Việc người dân sử dụng mạng xã hội, đặc biệt là Facebook.