Báo chí

Cứ phải nói thế này cho khách quan, công bằng:

Việc chính quyền dẹp bớt đơn vị báo chí truyền thông, tém lại cho gọn là phải rồi, thậm chí cần dọn dẹp, loại bỏ, chấm dứt nhiều hơn nữa.

Báo chí truyền thông xứ này đông, nhiều, nhưng không thực chất, không phải báo chí đúng nghĩa. Gần 800 đơn vị báo chí cũng chỉ một giọng cơ quan tuyên truyền theo sự chỉ đạo, quản lý chặt chẽ, kiềm tỏa của ban tuyên giáo. Giải tán hết, chỉ giữ lại một cũng được.

Nhiều đơn vị báo chí ở TP.HCM bị giải thể, lý do thứ nhất là theo sự chỉ đạo của trung ương, địa phương không thể làm trái (thực ra đã tìm nhiều cách để duy trì, nhưng lực bất tòng tâm), lý do thứ 2 là chúng đều trực thuộc thành phố, mà một địa phương thì không cần nhiều báo. Những tỉnh thành khác thế nào thì TP.HCM cũng phải vậy, không có ngoại lệ.

Ký giả

Hồi trước năm 1975 ở Sài Gòn, chính quyền o ép báo chí, đã diễn ra cuộc phản đối mang tên "Ký giả đi ăn mày". Gọi vậy thôi, chứ vẫn được "múa bút vung gươm hả một phen".

Năm mươi năm sau, cũng trên đất ấy, lại diễn ra cuộc liên quan tới báo chí, nhưng có tên là sáp nhập. Nhiều tờ báo bị đóng cửa, chấm dứt hoạt động; rất nhiều nhà báo mất việc làm.

Âu cũng là do thời cuộc, bãi bể nương dâu. Than trách cũng chẳng được gì, bởi "Bắt phong trần phải phong trần/Cho thanh cao mới được phần thanh cao".

Chỉ thương các ký giả thời nay. Hồi xưa họ xuống đường đi ăn mày nhưng diễu hành xong vẫn đi ăn tiệm. Giờ thì không đi ăn mày tưởng tượng nữa mà đi làm xe ôm thực sự.

Miếng cơm manh áo không đùa với ai, dù là nhà báo. Nói như kiểu ông Sóng Hồng, "Hỡi nhà báo hãy vươn mình đứng dậy/Thời rượu nồng nệm ấm đã qua rồi".

Chạy xe ôm mà giữ được thiên lương cũng là điều an ủi.

Nguyễn Thông

Dẹp báo

Sáng 28.5 tại TP.HCM, Thành ủy và UBND họp công bố chính thức gom lại các cơ quan đơn vị báo chí, dồn về một mối, bỏ bớt những thứ này nọ, đặt tên là "Báo và phát thanh, truyền hình TP.HCM". Trong đó chủ công là Báo SGGP (có cả bản in và bản điện tử), HTV (đài truyền hình) và TTO (báo Tuổi Trẻ bản điện tử).

Những tờ báo in còn lại bị dẹp bản in, kể cả Tuổi Trẻ cũng chấm dứt in; phần điện tử chuyển thành trang thông tin của SGGP và các cơ quan Thành ủy, UBND.

Thực ra đây không phải cách làm riêng của thành phố này, mà là chủ trương của trung ương (đảng, chính phủ, ban tuyên giáo, bộ thông tin) từ lâu rồi, nhiều tỉnh thành đã làm, đã thực hiện. Chỉ có TP.HCM cứ dùng dằng, loay hoay tìm cách này nọ, xé rào để giữ những thứ có lợi cho mình, nhưng chống sao lại được trung ương. Có mà trứng chọi đá.

Kỵ húy

Gần như trăm phần trăm những tờ báo khi đưa tin về vụ bà Đặng Thị Hàn Ni (nhà báo Hàn Ni) bị bắt đều nói rất... rõ rằng bà là nhà báo đang công tác tại... một tờ báo lớn.

Cứ tưởng thời phong kiến hết rồi thì chuyện kỵ húy, kiêng húy bị tắt thở, chôn vùi theo, ai dè còn khiếp hơn.

Cách nay 4 năm, nhà cai trị bày trò quy hoạch báo chí, ban đầu có vẻ căng lắm, thế rồi chẳng biết chạy chọt đi đêm thế nào mà hiện tại chỉ riêng ở Sài Gòn, thành ủy có 4 báo, ủy ban 3 báo, cứ công khai tồn tại, chả suy suyển gì. Đổi mới như cũ, quy hoạch đánh bùn sang ao. Lúc đầu đám báo sợ run bần bật, giờ cười xoe xóe, tao cứ tồn tại đấy, làm gì tao tốt.

Tôi hỏi các ông các bà, đảng của cả nước mà chỉ có nhõn tờ Nhân Dân chả mấy ai đọc, không bán được cho ai, đốt đuốc tìm ở sạp báo cũng chả ra mảnh nào, vậy ủy một thành phố làm gì lắm báo thế, chính quyền một thành phố làm gì lắm báo thế. Để dọa ma à?

Lại nói về báo chí (phần 3): Quy hoạch tào lao

Nhiều lúc ngẫm nghĩ (đang dịch, bị cấm túc tại gia, rảnh rỗi sinh nông nỗi – nỗi chứ không phải nổi, nên càng nghĩ tợn), cái gọi là quy hoạch báo chí của tuyên giáo-truyền thông chỉ sặc mùi trấn áp, cải lương, thậm chí mùi tiền. Những kẻ sinh ra nó áp dụng nó, cùng với bộ sậu quen giọng tung hô, ca rằng đây là cuộc cách mạng, bước ngoặt phát triển quan trọng, thay đổi về chất... của nền báo chí nước nhà. Còn dư luận, nhất là những người “ở trong chăn mới biết chăn có rận” nhác qua đã hiểu nó chẳng khác gì cuộc đàn áp báo chí, nhằm quy về một mối để đảng dễ bề sai khiến. Lâu nay xứ này đã vốn không có tự do báo chí, sau cuộc quy hoạch đàn áp chỉ còn chim hót trong lồng, mong mỏi “bay thẳng cánh muôn trùng tiêu hán” mãi mãi là ước mơ xa vời.

Cách đây ít hôm, tôi được nghe kể tờ báo (chịu nạn quy hoạch nên giờ chuyển thành tạp chí) mà tôi từng có mấy năm tòng sự, tạp chí điện tử Một Thế Giới, bị phạt rất vô lý. Không phải tôi đã làm cho “nó” mà bênh khen nhưng phải nói rằng mặc dù là “tờ báo” trẻ, mới có 7 niên, nhưng nó dõng dạc, mạnh mẽ, quyết liệt khi phản ánh cuộc sống xã hội. Nó đã làm được những điều mà nhiều báo lớn chưa làm được hoặc không dám, nhất là trước cường quyền, cái xấu cái ác. Đùng một cái, đụng phải quy hoạch trấn áp, Một Thế Giới bị biến thành tạp chí. Ta thừa hiểu, theo quy định của nhà cai trị xứ này, khi là tạp chí của một hội chuyên thông tin về khoa học công nghệ, thì tôn chỉ, mục đích, phương hướng, nhiệm vụ, đối tượng… sẽ bị siết bị trói ra sao. Đời thuở nhà ai, báo chí đeo vòng kim cô như vậy thì còn làm được trò gì. Tạp chí, lại dạng điện tử phải cạnh nhau từng phút, chỉ quanh quẩn dăm ba thông tin về khoa học công nghệ, trong khi cuộc sống xã hội ngùn ngụt thời sự nóng bỏng, nói thẳng toẹt ra, tạp chí múa tay trong bị ấy ma nó đọc. Ai mà thèm quan tâm, trừ những anh khùng dở dở ương ương. Muốn tồn tại, muốn có bạn đọc, phải lăn vào cuộc đời phong phú, đa dạng, bỏng rẫy. Một Thế Giới hiểu được điều đó. Rồi tai vạ xảy ra.

Quy hoạch báo chí và Tự do báo chí

Ban Tuyên giáo và Bộ 4T (Thông tin – truyền thông) vừa công bố đã làm xong bước 1 của cái gọi là quy hoạch báo chí. Theo đó, có gần 2 chục tờ báo in hoặc báo điện tử đang hoạt động dưới danh nghĩa “báo” bị chuyển thành tạp chí. Số bị xử lý đợt này đều thuộc các hội đoàn, tức các hội chuyên ngành, đoàn thể, tổ chức dạng tầm tầm, dễ bị “đưa ra xét xử” mà không ai dám đứng ra bảo vệ. Bản thân cơ quan chủ quản cũng chỉ dạng làng nhàng, đố dám cãi lại mấy anh siêu quyền lực.

Trong cuộc “cải cách báo chí” này, Tuyên giáo và 4T thương ai thì kẻ đó được nhờ, chúng cóc cần quy định, càng không thèm đếm xỉa tới quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí như ở những nước văn minh, dân chủ.

Cứ nói nôm na thế này, một tờ báo khi bị chuyển thành tạp chí thì nó phải hoạt động theo cái cùm đang trói buộc nó. Không được thông tin hằng ngày, không được cập nhật thời sự, phải đứng ngoài những vấn đề chính trị xã hội nóng bỏng đang diễn ra… Dù là tạp chí giấy hay điện tử thì cũng cứ phải xuất bản theo thời gian quy định trong giấy phép, có thể 1 tuần, nửa tháng, hoặc 1 tháng, mới ra 1 số. Chỉ được bám vào nội dung liên quan đến ngành, hội đoàn mình, ví dụ tạp chí của hội nuôi ong thì chỉ viết về tổ ong, có bao nhiêu loài ong, con đực thế nào, con cái ra sao, cách làm mật, cách kiếm phấn hoa, cách ong đực ong cái giao phối… Đụng đến thứ khác, lĩnh vực khác, ví dụ truy bắt Tuấn khỉ, nhiễm Covid-19, đồng bằng sông Cửu Long bị hạn, máy bay hết xăng suýt rơi, v.v.. là bị phạt. Trời sập nhưng không phải lĩnh vực mình cũng cứ phải lờ đi.

Như thế, ai cũng rõ, thời đại công nghệ lên ngôi như thế này, mạng xã hội làm bá chủ thế này, sự tồn tại những tờ tạp chí kiểu vậy chắc chỉ có ma đọc. Ai thèm quan tâm, nếu đọc nó, họa có anh nào khùng khùng dở dở ương ương.

Kinh tế thị trường có đuôi

Nhiều năm qua, các nghị quyết của đại hội đảng, những chính sách của nhà nước, các văn bản của chính phủ, mồm của mấy ông bà lãnh đạo... đều lặp đi lặp lại chủ trương, đường lối, nguyên tắc của nền kinh tế xứ này là "kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa".

Họ nức nở tán tụng, khen rằng đó là đỉnh cao trí tuệ, là sáng suốt, là phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn của đời sống và xã hội Việt Nam, là lực đẩy mọi mặt, v.v..

Cái trò mèo khen mèo dài đuôi, phò mã tự khen tốt áo thì không ai lạ, chỉ có điều, nói một đằng, làm một nẻo. Kiểu cách nói-làm ấy, đúng với bản chất của họ, kể từ ông đầu bạc trắng tới thằng nhãi ranh "hồng phúc của dân tộc" tóc đen sì. Chỉ có điều, phần kinh tế thị trường thì họ hưởng, còn đuôi xã hội chủ nghĩa thì dân chịu.

Với doanh nghiệp và dân trong nước, lúc nào họ cũng ép buộc, hô hào phải nghiêm túc thực hiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, quyết không được trật. Nhưng khi yêu cầu thế giới, yêu cầu các nước công nhận thì họ chỉ đòi quốc tế công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường. Cái đuôi tự rụng mất. Vẫn để đuôi, có mà đến tết công gô cũng chả ma nào nó thừa nhận.

Luôn luôn leo lẻo kinh tế thị trường nhưng khi cần mở rộng sân bay Tân Sơn Nhất thì chính phủ và Bộ Giao thông vận tải dứt khoát không chịu tổ chức đấu thầu mà cứ khăng khăng chỉ định thầu, phải giao cho ACV (một doanh nghiệp nhà nước, sân sau của các đầy tớ). Không kinh tế thị trường gì sất, tao làm thế, làm gì được tao. Đơn giản, bởi vì cho ACV làm thì mới được chia chác, chứ đấu thầu thì còn chó gì mà chấm mút.

Giờ lại thêm vụ quy hoạch báo chí. Cần hiểu rằng báo chí là một phần của văn hóa nhưng thực hiện báo chí lại là một phần của kinh tế. Nó hay thì nó sống được, dở thì sẽ chết. Nó chịu sự chi phối của quy luật kinh tế thị trường. Mấy bố nhà nước lại cứ đeo cho nó cái đuôi, chả giống ai, cứ muốn hà hơi thổi ngạt cho đứa này, đồng thời đòi tiêm thuốc độc với đứa khác. Cho sống thì được sống, bắt chết sẽ phải chết. Thời buổi 4 chấm 0, 5 chấm 0 mà cứ khư khư đười ươi giữ ống tư duy quản lý báo chí theo kiểu thừa tướng Lý Tư thời Tần bên Tàu cách nay đã hơn 2.000 năm thì quả thật không còn gì để nói với các bố.

Hãy để báo chí vận hành, tồn tại theo kinh tế thị trường và pháp luật. O ép hoặc hô hấp cho nó, nó đều quặt quẹo chẳng ra gì đâu.

Vứt mẹ nó cái đuôi đi, thì con khỉ mới tiến hóa thành người được.

Nguyễn Thông

Số phận quảng cáo

Đã gần 2 năm nay, tôi không mua báo in nữa. Trước cứ sáng sáng trên đường đi làm ghé qua sạp báo gần nhà của ông giáo về hưu nhặt 2 tờ Tuổi Trẻ và Tiền Phong, còn báo Thanh Niên thì bởi báo nhà, có sẵn tiêu chuẩn rồi nên cộng thêm tờ “nhà” nữa là 3. Nay thì tịt hẳn, cả “không nhà” lẫn “nhà”. Nhiều lý do.

Điều quyết định đầu tiên là tiền, tiền đâu. Nghỉ làm thì cũng nghỉ tiền. Hồi đi làm, có đồng tiền rủng rỉnh trong túi, mua tờ báo chả là cái đinh gì, thậm chí còn hơi vênh váo rằng ta đây có văn hóa, thuộc thứ hạng thế nào đó trong xã hội. Cứ tự đánh lừa mình thế thôi chứ ở đất Sài Gòn này ngay cả hàng tôm hàng cá, xích lô, xe ôm vẫn chăm say đọc báo như ai. Nghỉ làm ít tiền, phải nghĩ ngay đến khoản chi cho báo. Ăn uống mà còn bớt được, thì bớt đọc báo là đúng quá rồi. Tuổi Trẻ, Tiền Phong, Thanh Niên… không thay được cơm.

Những ngày đầu, đi qua sạp báo cứ thèn thẹn, ngoảnh ra chỗ khác, sau ông cụ bán báo phát hiện được. Cụ bảo, chú nghỉ rồi hả, thấy không mua báo nữa tôi biết ngay. Cụ còn kể, ai cũng thế, chả phải mình chú, thẹn cái gì, nhưng chú ạ, dạo ni khó bán lắm, lấy mỗi thứ chục tờ vẫn ế rài ế rạc. Bọn trẻ chả đứa nào mua. Chắc tôi nghỉ.

Quy hoạch theo kiểu ép buộc, độc quyền

BÁ TÂN

       Ngày 25.9, Bộ Thông tin - Truyền thông (bộ 4T) họp bàn thông qua quy hoạch báo chí, ấn nút thực hiện từ năm 2017.

       Với nhiều bất cập do chủ quan đẻ ra, kể cả sau khi được Thủ tướng chính phủ phê duyệt, quy hoạch báo chí biết đâu sẽ phải sửa đổi. Đừng quên bài học nhãn tiền từ Luật bảo hiểm xã hội.

        Là luật, giá trị pháp lý cao hơn hẳn so với nghị định và quy định của chính phủ, một điều khoản trong Luật bảo hiểm xã hội chưa kịp thực hiện đã phải sửa đổi vì không phù hợp  nguyện vọng và lợi ích chính đáng của người lao động.

         Bộ 4T đưa ra quy hoạch báo chí mang tính áp đặt, độc quyền, tạo điều kiện cho cá lớn nuốt cá bé.

          Tầm vóc, sức sống của tờ báo do chính nó tạo ra. Tờ báo như là cơ thể sống, nội lực giữ vai trò quyết định. Yếu tố bên ngoài chỉ là tác nhân phụ trợ, thậm chí có khi ghé vai chỉ để mà… ăn theo.

Tinh chuyện tào lao

1. Vẽ chuyện.

Lại ồn ào chuyện "con vua thì lại làm vua". Dạo nọ thiên hạ quan tâm đến mấy cậu con trai ông thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đều được cơ cấu sắp xếp vào vị trí này nọ; rồi con trai ông Lê Thanh Hải, con trai ông Nguyễn Bá Thanh, con gái ông Tô Huy Rứa, rồi trước đó là con ông Nông Đức Mạnh, con ông Nguyễn Văn Chi... Có người bảo do ghen ăn tức ở, người thì bảo chuyện bình thường, chi mà rộn.

Thực ra cũng không ít trường hợp con ông cháu cha được tập ấm, nối gót cha làm quan mà chả ai eo xèo gì, chẳng hạn ông Phạm Bình Minh con cụ Nguyễn Cơ Thạch, ông Lê Mạnh Hà con ông Lê Đức Anh, ông Đoàn Mạnh Giao con cụ Đoàn Trọng Truyến... bởi họ là những người có thực tài.

Lần này thì con trai ông Lê Phước Thanh, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam (vừa tự xin về hưu) được bổ vào chức Giám đốc Sở kế hoạch - Đầu tư. Tôi nghĩ, 30 tuổi mà có tài thì làm quan được rồi, thậm chí mười tám đôi mươi mà tài năng xuất chúng cho làm chủ tịch nước cũng được. Chỉ có điều đừng chia hạng con quan con dân. Xưa nay đéo thấy đứa nào con nông dân có tài được làm giám đốc sở cả. Chết ở chỗ ấy.

Bọn nội vụ, tổ chức cán bộ ngu. Đáng nhẽ lâu lâu phải lôi ra một đứa con dân, nếu khố rách áo ôm thì càng tốt, cất nhắc làm ông nọ bà kia để bịt miệng báo chí, dư luận. Sau đó con quan cứ cho cả tiểu đoàn vào cũng được, vị thành niên làm quan cũng được, chả đứa nào nói gì.
(Tin này có bản quyền, ai áp dụng phải trả tác quyền)

2. Luẩn quẩn.
Nhà cai trị cứ muốn độc quyền báo chí, "tất cả đều là con tao", tao sai phái, dạy bảo, đánh đập gì, mặc ý tao. Quy hết về một mối, đứa nào thắc mắc, la lối, kệ. Bản chất của báo chí CS là phải biết nghe lời, còn tất cả thứ khác muỗi hết. Đếch cho báo chí tư nhân, tòi ra là ông diệt.