Nhật ký tháng 5.2026 (tiếp)

- Ngày 6.5:

Mấy ngày rồi, và cả hôm nay, báo chí nhà nước nhắc nhiều về chủ đề "chủ nghĩa xã hội", một vấn đề vừa công khai vừa cấm kỵ.

Chả là trung ương (đảng, Bộ Chính trị) đã chỉ thị thí điểm trên 34 tỉnh thành cả nước, nhất là Hà Nội và TP.HCM, mỗi địa phương xây dựng mô hình một phường/xã xã hội chủ nghĩa, sau đó “nghiệm thu” và sẽ tiến hành đại trà. Thực hiện ngay từ năm nay 2026. Hà Nội và TP.HCM đang sốt sắng triển khai. Theo tôi, nếu thí điểm, thì cứ tổ chức và xây dựng một xã/phường 100% tư bản chủ nghĩa, biết đâu lại thành công, được dân đồng tình, ủng hộ.

Trước đó chút ít, báo quốc doanh đồng loạt đưa tin, tại cuộc tiếp xúc cử tri ngày 4.5, Tổng bí thư - Chủ tịch nước Tô Lâm nêu mục tiêu đến năm 2045 sẽ kết thúc thời kỳ quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội và đất nước bước sang giai đoạn phát triển mới.

Xin nhớ rằng, người tiền nhiệm là ông Nguyễn Phú Trọng, một trùm lý luận, đã từng khẳng định thờikỳ quá độ rất dài, không biết đến bao giờ, có thể cả trăm năm nữa, nghe rất nản. Bác Lâm đột phá như trên lại gieo chút hy vọng.

Nhật ký tháng 4.26 (tiếp)

- Ngày 30.4:

Cả nước nghỉ lễ. Nhiều nơi bắn pháo hoa. Thiên hạ đi chơi tưng bừng. Cờ đỏ giăng đầy. Nhiều con đường xe cộ chật cứng.

Một người nổi tiếng nữa, Giáo sư Tương Lai, qua đời. Chỉ mỗn báo Tuổi Trẻ thông tin, đăng bài về ông, còn lại báo đài đều lặng thinh. Chắc có sự chỉ đạo ngầm.

Ngay sau khi giáo sư đi, hơn tiếng đồng hồ sau, nhà thơ Nguyễn Duy - người bạn tri kỷ, "đồng ý, đồng chí, đồng tình" của giáo sư có bài tiễn biệt rất cảm động, "ý tại ngôn ngoại", rằng:

Nhật ký tháng 4.26

- Ngày 12.4:

Báo Người lao động có bài "Thành lập nghiệp đoàn bán vé số dạo ở Tây Ninh". Theo bài báo, nghiệp đoàn bán vé số phường Tân Ninh, tỉnh Tây Ninh được thành lập, ra mắt với sự chứng kiến của đại diện chính quyền, ban ngành đoàn thể địa phương. Ban đầu "tập đoàn" có 50 thành viên là những người hành nghề bán vé số dạo, dự kiến sẽ tăng lên.

Hoạt động và quyền lợi của thành viên "tập đoàn chuyên nghiệp" như thế nào thì chưa thấy nêu cụ thể.

- Ngày 15.4:

Tân Thủ tướng Lê Minh Hưng đã ký quyết định giải tán Ủy ban An toàn giao thông quốc gia. Dĩ nhiên sự giải tán này sẽ kéo theo việc dẹp bỏ, giải thể luôn những ban an toàn giao thông địa phương (tỉnh thành).

Ông hàng xóm nhà tôi bảo tay Hưng này được. Cái ủy ban tồn tại suốt mấy chục năm nhưng tai nạn giao thông chẳng những không giảm mà càng ngày càng tăng thì để nó làm gì cho vướng mắt, tốn kém. Mà chả riêng nó, còn nhiều thứ ăn theo vô tích sự như vậy lắm.

Lại nghe có người bảo thực ra đã có dự định giải tán nó từ đầu năm cơ, ý muốn nói ông Hưng chỉ làm nốt thôi. Ông hàng xóm cười, dự với chả định, ăn nhau ở chỗ có dám quyết không, ký cái xoẹt không, chứ dự định thì ai chả dự được.

Phía sau thời sự

- Báo Pháp luật TP.HCM ngày 4.7 đăng lại báo cáo của UBND tỉnh Hậu Giang, nội dung rằng “người có hành vi tham nhũng phần lớn là cán bộ, công chức”.

Mới nghe thì có vẻ thẳng thắn, không né tránh, dám nhìn thẳng vào sự thực, “không có vùng cấm”. Nhưng nói thật, đó là thứ kết luận rất vớ vẩn. Cả ủy ban lẫn báo đều vớ vẩn. Tại sao? Tại vì sự tham nhũng, ở bất cứ đâu chứ không phải chỉ tỉnh Hậu Giang, nó chỉ xuất hiện, diễn ra trong đám cán bộ, công chức, được thực hiện bởi cán bộ, đảng viên chứ không phải đám dân chúng suốt đời cắm cúi mưu sinh vất vả. Toàn bộ, một trăm phần trăm luôn, chứ không phần lớn phần nhỏ gì sất. Dân không có quyền hành mà cũng tham nhũng được, các ông bà nếu chỉ ra được một người, thì cứ chém đầu tôi đi. Trên răng dưới cát tút, làm chó gì có công cụ để thực hiện tham nhũng, kể cả “tham nhũng vặt”.

Hay là Hậu Giang cũng như báo chí định ám chỉ sự nghiệp tham nhũng ngoài cán bộ công chức chiếm phần lớn, còn phần nhỏ là đám lãnh đạo, “siêu cán bộ công chức”, đám cấp cao, đám nắm quyền. Nếu vậy thì được, chỉ có điều bọn tham nhũng này không nhỏ đâu, cực lớn là đằng khác.

Chuyện cụ Kwan nhân ngày nhà báo

Bạn bè tếu táo thường gọi y là Kwan, Chun Do Kwan, hoặc Kwan Do Chun, hệt người gốc Hàn. Nhà cháu học đòi cái thói hư hỏng của thiên hạ (điều hay chả học, chỉ tuyền học điều dở) gọi cụ ấy là y, bởi một phần đồng tuế, phần khác đàn đúm với nhau khá lâu, chứ đã U70 cả rồi.

Nhân đây, nói thêm chuyện này, liên quan tới chữ “tuế” vừa nhắc ở trên. Để chỉ những năm mà con người ta sống, năm của đời người, tức là tuổi, thì dùng chữ tuế. Cùng tuổi với nhau gọi là đồng tuế. Nói hai người hoặc những người cùng tuổi thì dùng chữ đồng tuế chứ không phải đồng niên. Niên tức là năm, thứ thời gian vật lý, có tính khách quan, nằm ngoài con người, không nhất thiết gắn với người. Kim niên là năm nay, khứ niên là năm trước (khứ niên kim nhật thử môn trung, ngày này năm trước ở ngay trong cửa này), niên lịch là lịch năm, niên biểu là chép lại những chuyện xảy ra các năm, niên hạn là thời hạn tính bằng năm, thiếu niên là số năm còn non (để chỉ người ít tuổi), lão niên là năm già/nhiều (cho người nhiều tuổi). Vì vậy, nói người cùng tuổi dùng đồng tuế chứ không phải đồng niên, dù tuế và niên đều có nghĩa là năm.

Lại quành về cụ Kwan. Cụ í tên tục là Đỗ Trung Quân. Á à, tưởng ai, ông ni thì choa lạ chi. Sẽ nhiều người bảo thế. Vâng, cũng thuộc dạng người của công chúng, như Ngọc Trinh, Mỹ Linh, Trấn Thành chả hạn. Chỉ có điều, cụ Quân khác mấy người ấy, cụ là nhà thơ. Chính do đầu thai thành nhà thơ nên mới sinh chuyện.

Sực nhớ Liên Xô, Nga, Ukraina trong cõi lờ mờ (kỳ 6)

Thời chúng tôi học phổ thông (hồi ấy, từ lớp 1 tới lớp 10 gọi là hệ phổ thông, sau lớp 10 là hệ trung cấp hoặc đại học), ở cấp 1 và cấp 2 chưa được học ngoại ngữ, lên cấp 3 (từ lớp 8 tới lớp 10) nhà trường bắt đầu dạy cho học trò. Hình như có thứ quan niệm bất thành văn bấy giờ rằng ngoại ngữ là thứ trang trí không cần thiết, có cũng được, không có cũng chả sao, dạy chi cho lắm. Chỉ số ít người được xã hội phân công làm ngoại giao, ngoại thương thì cần đến ngoại ngữ, chứ công nhân nông dân bộ đội biết ngoại ngữ để làm gì. Ngay cả làm lãnh đạo cũng vậy, thở ra một câu một chữ đã có đứa dịch lại, hơi đâu mà học mà biết ngoại ngữ cho mất thì giờ. Báo chí và bộ máy tuyên truyền thỉnh thoảng lại bơm lên khen cụ Hồ biết tới hơn 2 chục ngoại ngữ, nhưng chỉ để thần tượng, thần thánh hóa lãnh tụ thôi, bởi thực ra ngoại ngữ và người biết ngoại ngữ có vị trí rất thấp kém trong một xã hội đề cao công nông binh.

Năm 1969, tôi lên học cấp 3, lớp 8 trường huyện (Kiến Thụy, Hải Phòng). Ban đầu mỗi huyện chỉ có một trường cấp 3 (riêng huyện Thủy Nguyên to nên được ưu tiên mở thêm trường nữa, trường Thủy Sơn), học sinh mười mấy xã xúm vào học. Nói đúng ra, khi ấy đám học trò các xã lên học cấp 3 ít lắm, mỗi xã chỉ non chục đứa. Xã tôi năm đó có 5 mống chứ bao nhiêu. Lên lớp 9 lại rơi rụng, chả hạn chị Mua hết lớp 8 thì nghỉ đi học trung cấp y tế, mau có tiền hơn. Học trò trường huyện, tiếng rằng cả huyện, khi thi hết cấp 3 chỉ còn chưa đầy 5 chục đứa, bởi trước đó bị chiến trường Quảng Trị vét hết non nửa vào bộ đội rồi.

Sực nhớ Liên Xô, Nga, Ukraina trong cõi lờ mờ (kỳ 5)

Tôi có ông anh ruột năm 69 học xong phổ thông, chưa kịp nhận bằng tốt nghiệp cấp 3 thì làm nghĩa vụ quân sự, gọi ngắn gọn là đi bộ đội. Hồi ấy, bọn con trai học xong lớp 10 phần lớn cầm chắc đi bộ đội. Chết như ngả rạ, nghĩa trang xây không kịp, lính biết bao nhiêu cho đủ. Đánh nhau chán chê khắp chiến trường, hết Hạ Lào lại xuôi về khu 5, thần chết chê nhưng tặng cho vài vết thương, năm 1974 ổng bị đưa về trại thương binh Vĩnh Bảo (Hải Phòng). Năm 75 ổng thi đại học, điểm cao, được học ngoại ngữ ở Thanh Xuân Từ Liêm Hà Nội, năm 76 sang Liên Xô, học luật tại thủ đô Kishinov nước cộng hòa Moldavia (Moldova bây giờ), cùng khóa với đám Nguyễn Văn Hiện từng làm chánh án tòa án nhân dân tối cao. 

Năm 1980, chú em họ là Đinh Văn Thọ thủy thủ phó tàu Thái Bình viễn dương cập cảng Odessa nhận hàng lúa mạch (dân ta gọi là hạt bo bo) về cứu đói, nhắn ông anh tới chơi. Nửa vòng trái đất, anh em gặp được nhau thì còn gì bằng. Moldavia sát nách Ukraine, đi xe lửa tới Odessa chả mấy hồi. Tay bắt mặt mừng. Anh đi học, nghèo, chẳng có gì tặng em, còn em chiêu đãi anh mấy chầu lúy túy trên tàu, lại hào phóng tặng anh chiếc đồng hồ Orient thủy quân lục chiến SK 3 sao mới cứng mua tận gốc ở Nhật. Cũng phải nói thêm thế này, Liên Xô khi ấy dẫu được coi là thiên đường của phe cộng sản nhưng cũng nghèo, ông anh tôi học bổng 70 rúp (sau được chỉnh lên 90) nộp tiền ăn uống chi phí sinh hoạt gần hết, phải tiết kiệm từng kopek, chú Thọ biết vậy nên ra sức đãi anh. Thọ bảo Liên Xô so với chúng em chả là cái đinh gì. Mà thế thật, những năm ấy là thời hoàng kim của dân Vosco viễn dương.

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 10)

24.4
Bạn Hải Phương, một cô gái Việt đang sống ở Ukraine, đã có 18 năm gắn bó với nước này, mắt thấy tai nghe, trực tiếp chứng kiến và trải qua những ngày chiến tranh, viết trên phây búc, nhắn những người đồng bào ở Việt Nam:

 
Cháu cầu xin mọi người, hãy cẩn thận khi xem tin tức. Ở Ukraine, có quyền truy cập vào bất kỳ tin tức nào! Mọi thứ ở đây đều là quyền truy cập mở. Intagram, YouTube hoặc Twitter không bị cấm ở đây. Mọi thứ ở đây đều mở.

 
Cả thế giới đều biết chuyện gì đang xảy ra! Có chiến tranh ở Ukraine! Nga tấn công Ukraine!

Đây không phải là một câu chuyện cổ tích hay một giấc mơ! Bây giờ đơn giản là Nga đang hủy diệt Ukraine, bởi vì Ukraine đang tự vệ và chỉ muốn sống. Nhiều tin tức từ Nga là vô lý và ngu ngốc. Và không hiểu làm thế nào mà có rất nhiều người có thể tin vào những tin bậy bạ đó. Chỉ cần suy nghĩ một chút.

Tại sao lại có thể bảo vệ ai đó bằng cách tấn công họ, giết họ? Ukraine là một quốc gia độc lập. Không ai yêu cầu Nga đến!

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 9)

24.4
Nửa đêm về sáng, lúc gần 3 giờ, nhà báo Đỗ Hùng chắc không ngủ được, đưa lên phây bài thật dài về những cuộc trao đổi với cô Ruslana. Cô là ca sĩ, nhân vật nổi tiếng người Ukraine, cô kể lại những gì chứng kiến ở đất nước mình. Cũng xin nói thêm, tôi từng có mười mấy năm chung cơ quan với anh Hùng. Anh rất giỏi, thạo nghề, đặc biệt tiếng Anh cực siêu, thạo như tiếng Quảng Trị quê ảnh, có lần tôi chứng kiến và nghe anh Nguyễn Văn Phước chủ công ty sách Trí Việt tâm sự rằng cuốn nào hóc nhất thì giao cho anh Hùng dịch, hoàn toàn yên tâm. Hùng từng đi hàng chục nước trên thế giới, viết ký sự nóng hổi, rất nhanh và hấp dẫn, đã từng vài lần tới Ukraine, mò vào tận nhà máy điện hạt nhân Chernobyl (tiếng Việt phiên âm là Tréc nô bưn)… Những liên lạc và trao đổi của anh Hùng với cô Ruslana được ghi lại tỉ mỉ. Xin trích lại một số đoạn của cô Ruslana:

 
“Kharkiv cũng bị tàn phá. Kharkiv là thành phố rất lớn, như Kyiv vậy. Kharkiv từng là thủ đô đầu tiên của Ukraine thời Xô viết. Thế nên thật kinh khủng khi Nga tuyên truyền rằng chúng tới đây để giúp người Nga tại Ukraine. Đó là dối trá. Thực tế là chúng tới để giết chóc.

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 8)

7.4
Liên Hợp Quốc họp và bỏ phiếu loại Nga (thực chất là đuổi) ra khỏi Hội đồng nhân quyền sau khi xảy ra vụ phát hiện hố chôn gần 400 xác chết dân thường Ukraine tại thành phố Bucha bị Nga tạm chiếm. Buồn cười nhất là đám Bu tin cãi, nói rằng hố chôn người ấy do Ukraine dàn dựng để vu cáo Nga, lừa bịp dư luận thế giới. Thiên hạ bảo, thế chả nhẽ chính quyền Ukraine tự giết dân của họ nhằm bôi xấu Nga. Vậy mà ở xứ An Nam này vẫn có những kẻ cuồng Bu tin lý sự rằng biết đâu đấy, cái gì mà chẳng làm được. Một số tờ báo mậu dịch còn giữ thể diện cho Nga bằng cách rút tít “Nga tuyên bố rời Hội đồng nhân quyền Liên Hợp Quốc” khi đã biết chắc chắn kết quả Nga bị đuổi.

Rốt cục 93 nước bỏ phiếu thuận. Việt Nam cùng các bạn bênh Nga bỏ phiếu chống (24 phiếu). Tưởng ai, Nga và Trung Quốc chống thì tất nhiên rồi, còn lại chỉ tinh đám độc tài, nghèo đói, như… Cuba, Belarus, Triều Tiên, Iran, Syria, Congo, Etiopia, Nicaragua, Zimbabwe, Lào, Kazakhstan… Xứ ta có câu “ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”, thực đúng với vụ bỏ phiếu, không trật li ông cụ nào.

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 7)

21.4
Ông anh khả kính ngoài Hà Nội gọi vào, bảo chú có rảnh không, anh em nói chuyện chút. Mình bảo em rảnh, chơi nhởi suốt ngày, đầy thì giờ, chỉ thiếu mỗn tiền. Ông kể, em ạ, đọc báo cũng như theo dõi dư luận xã hội, thấy buồn lắm. Có rất nhiều người Việt ta, từ tầng lớp cầm quyền cao nhất tới những hạng bình dân, họ công khai hoặc ngấm ngầm ủng hộ bọn Nga, tức là ủng hộ bọn xâm lược, bọn phát xít, bọn đểu giả lừa dối, bọn giết người. Chúng nhiếc móc chê bai cuộc chiến đấu của đất nước, nhân dân, con người Ukraine. Chúng dửng dưng trước cảnh quân Nga tàn phá đất nước Ukraine, chúng không một chút rung động trước cảnh nhà tan cửa nát, dân chúng vô tội bị giết… Vậy thì chúng hãy thử hình dung, nếu cảnh đổ nát tàn phá ấy, dân chúng bị giết thê thảm ấy, không phải ở Ukraine mà ở quê hương đất nước mình, là những nhà hát lớn, phủ chủ tịch, cầu Nhật Tân, cầu Bãi Cháy, khu Văn Miếu, những dãy nhà cao tầng, khu đô thị mới hiện đại… bị ăn bom, tên lửa của quân Nga, liệu có chịu được không, hay lại tớn lên xắn váy quai cồng mà rủa xả, mà chửi bọn độc ác vô lương tâm phi nghĩa.

Thói đâu có thói của mình thì đau xót, của thiên hạ thì không đáng đồng xu. Vậy nhưng mở miệng ra là cao giọng lương tâm, chính nghĩa.

23.4
Càng gần cuối tháng 4, cái tháng gắn liền với câu nói của ông Võ Văn Kiệt, nếu có một triệu người vui thì cũng có một triệu người buồn, người ta lại xả ký ức về chiến tranh. Đang nóng rẫy cuộc chiến tranh ở Ukraine nên chiến tranh Việt Nam lại càng được nhớ tới, khơi dậy. Bên thắng cuộc tất nhiên làm rùm beng nhất, trên tivi, đài phát thanh, báo chí đủ loại, cả trên những con đường, công viên chăng băng rôn khẩu hiệu đỏ lòe. Trên mạng xã hội cũng nhiều chả kém.

Sực nhớ Liên Xô, Nga, Ukraina trong cõi lờ mờ (kỳ 4)

Nói tới Liên Xô, sực nhớ một cụm từ viết tắt quen thuộc suốt mười mấy năm ở miền Bắc, là CCCP. Trên những thùng hàng viện trợ của Liên Xô luôn có dòng chữ bằng tiếng Nga, "Сделано B СССР", dịch ra nghĩa Việt là Chế tạo tại Liên Xô. CCCP tức Liên Xô, viết tắt phiên âm tiếng Nga của Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết. Các kho bãi ở cảng Hải Phòng, ven đường sắt các ga ở Đồng Đăng, Yên Viên, Gia Lâm hoặc dọc đường 5... luôn chất đầy hàng Liên Xô. Dân chúng nhỏ to với nhau rằng đó là nhờ những chuyến bị gậy sang Mạc Tư Khoa của ông Lê Thanh Nghị. Ông này ủy viên bộ chính trị, phó thủ tướng nhưng chỉ có mỗi việc ra nước ngoài xin hàng viện trợ. Gia đình ông ở Hải Phòng, là cậu ruột của người bạn học cùng lớp với tôi, chị Nguyễn Ngọc Trâm. Tốt nghiệp phổ thông năm 1972, chị Trâm được đi học ở Liên Xô, về làm ở Bộ Giáo dục, sau mất sớm do bệnh nan y.

Ngoài vũ khí, quân nhu, lương khô, còn là cơ man hàng sinh hoạt như vải vóc, nồi nhôm, sách giấy, thức ăn, xe đạp, đồng hồ, đường sữa, bột mì, giấy dầu lợp nhà..., tức là một dạng "bơ thừa sữa cặn" nhưng không phải từ đế quốc thực dân mà của anh em phe XHCN. Tuy là hàng viện trợ (thứ thì không hoàn lại, thứ thì cho nợ, khi nào đánh nhau xong sẽ trả) nhưng không phải ai cũng được hưởng, bởi đã có quy định bất thành văn của trung ương, cứ theo nguyên tắc phân phối "xẻng cuốc từ dưới lên, đường sữa từ trên xuống" mà thi hành.

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 6)

17.4
Cách nay hơn 11 năm, vào tháng 3.2011, hai nước Việt Nam - Ukraine ký tuyên bố về quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện. Trong ngoại giao và quan hệ quốc tế, các quốc gia ký kết với nhau về tầm mức quan hệ này nọ tức là đã tìm hiểu nhau chán chê, nâng lên đặt xuống rồi mới thò bút. Khi đã xác định rồi thì phải có trách nhiệm thực hiện, trách nhiệm với nhau. Tất nhiên, một nước như Ukraine, còn lâu mới có thể đạt được những tầm mức cao và trọng, như quan hệ đối tác chiến lược, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Đấy là chỗ của những soái ca, những môi răng, anh em thân thiết, sống chết có nhau, lợi dụng được nhau. Nhưng gì thì gì, cũng không thể sống chết mặc bay, quay lưng bỏ rơi toàn diện, thậm chí còn đứng về phía kẻ thù của “bạn” đối tác và hợp tác toàn diện.

 
Trong vụ Ukraine, thiên hạ càng rõ hơn giá trị của những ký kết từng được bốc lên lên tận giời. Lại nhớ chuyện dân gian xứ này: Một anh “vô phúc đáo tụng đình” bèn hối lộ cho quan để được thắng kiện. Quan nhận lời. Hôm sau xử, quan cho đứa kia thắng. Anh chàng đút lót quan kêu, bẩm quan, hôm qua quan nói con có lý mà, sao quan xử con thua. Quan cười bảo, mày có lý, nhưng thằng kia nó còn có lý bằng mấy mày. Tin vào những tuyên bố, văn kiện cũng vậy, chỉ có nước đi ăn mày.

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 5)

24.3

Hôm nay, công an TP.HCM khởi tố bắt giam bà Nguyễn Phương Hằng chủ công ty Đại Nam ở Bình Dương. Bà này nổi tiếng thời gian qua, người yêu kẻ ghét cũng nhiều. Ông bạn tôi bảo đúng là người giàu cũng khóc.

Nhà văn nhà giáo Thái Hạo ở xứ Thanh, người vừa bị đám “côn đồ” đánh đập tàn nhẫn vô cớ, thực ra là ngăn cản không cho vào Sài Gòn nhận giải thưởng Văn Việt, đã có ý kiến rất xác đáng trên Facebook về vụ Nguyễn Phương Hằng: “Nhiều người đang hồ hởi trước thông tin này. Chớ quên rằng không ít người thẳng thắn, trung thực, dám nói ra suy nghĩ của mình đã bị cái điều luật ấy tống vào tù. Bà Hằng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu bà ta gây tội, ví dụ “bôi nhọ”, “vu khống” người khác. Nhưng không thể nào hình dung rằng lại có cái tội “lợi dụng tình yêu đi xâm hại” nọ kia (ý Thái Hạo muốn nói về tội “lợi dụng quyền tự do dân chủ”- N.T), cả với “tự do dân chủ” thì cũng thế. Đừng vì thỏa mãn cảm xúc nhất thời mà quên đi cái họa lâu dài trên đầu chính mình”.

 

25.3

Đại sứ Nguyễn Trường Giang (từng làm đại sứ Việt Nam tại Brunei…) trong cuộc nói chuyện tại câu lạc bộ Cafe (Hà Nội) khi đánh giá về việc chính quyền Việt Nam 2 lần bỏ phiếu trắng (ngày 2 và 24.3) tại Liên Hợp Quốc đã thẳng thắn: “Thái độ đối với cuộc chiến tranh ở Ukraine thể hiện lương tri và phẩm giá mỗi người. Cuộc chiến này là tấm gương soi vào phẩm giá con người. Ai nói về sự kiện này như thế nào thì tự thể hiện mình là người thế nào, thể hiện bản chất của mình”.

Sực nhớ Liên Xô, Nga, Ukraina trong cõi lờ mờ (kỳ 3)

Những năm đầu thập niên 60, tôi hay theo bà chị cả ra đình xem thanh niên hát múa, tập văn nghệ. Ban ngày làm việc sà sã trên đồng, mệt bỏ cụ, nhưng tối họ vẫn phải kéo nhau ra đình sinh hoạt cho có khí thế đoàn thanh niên. Giống như bên Triều Tiên bây giờ. Nghe nói cha con, ông cháu nhà cu Ủn truyền đời nhau kinh nghiệm bắt dân ngày làm việc, tối phải nhảy nhót hát múa để lúc nào cũng bận, không còn có thời gian mà nghĩ ngợi chống đối. Cái sự một trăm phần trăm dân một lòng theo đảng, tin tưởng đảng, ủng hộ đảng thường có căn nguyên kiểu như vậy. Bất cứ nơi nào chính thể do cộng sản cai trị chứ chẳng riêng gì Triều Tiên. Liên Xô, Trung Quốc... đều thế cả.

Ngôi đình làng Trà vốn có từ thời Mạc, được trùng tu nhiều lần qua thời Lê, thời Nguyễn, to hoành tráng, với những cột gỗ lim hơn vòng tay ôm người lớn, cao dăm bảy mét, khoảng vài chục cột, giờ được biến thành lớp học và nơi đoàn thanh niên sinh hoạt. Tồn tại qua mấy thế kỷ phong kiến cổ hủ thực dân đế quốc sài lang thì không sao, tới khi cách mạng thành công, đả thực bài phong, tiêu diệt tàn dư phong kiến, đình bị tuyên án treo. Tới năm 1965, chính quyền và hợp tác xã cho người phá đình lấy gỗ đá gạch ngói làm chuồng lợn trại chăn nuôi. Khi ấy tôi lên 10, chứng kiến từ đầu tới cuối cuộc phá đình, chỉ cảm thấy tiêng tiếc không còn chỗ chơi, nhưng sau này lớn lên mới hiểu rằng sự ngu dốt của con người mới xã hội chủ nghĩa là không có giới hạn.

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 4)

24.3

Lực lượng đang cầm quyền cai trị xứ ta đã chỉ đạo cho đại diện ở Liên Hợp Quốc bỏ phiếu trắng trong cuộc bỏ phiếu lần thứ 2 của đại hội đồng liên quan tới cuộc xâm lược Ukraine của Putin (lần trước vào ngày 2.3).

Dư luận nhận xét: nhục.

Thực vậy, ai cũng biết đó là kiểu cách của mấy đứa khôn lỏi, ranh vặt, cứ tưởng ta đây như thế là khôn, hơn người. Hồi xưa, ít nhiều thứ phiếu trắng ấy đã giúp cho đám lãnh đạo xứ này thoát được những khó xử, thậm chí còn có lợi. Hồi ấy, các chính thể, các quốc gia đàng hoàng rộng lượng nên họ bỏ qua, không thèm chấp. Giờ thì thời thế đã đổi thay, khác nhiều rồi, khôn lỏi lộ bản chất ngay, đồng nghĩa với xảo trá, hèn hạ. Thiên hạ đều hiểu rõ bỏ phiếu trắng thì coi như vắng mặt, không có, không tồn tại. Làm gì có chuyện giữa đúng-sai, trắng-đen, tốt-xấu lại tồn tại thứ màu cháo lòng, nhờ nhờ nước hến.

Sực nhớ Liên Xô, Nga, Ukraina trong cõi lờ mờ (kỳ 2)

Nói tới Liên Xô, có nhẽ ký ức xa nhất về nó là mấy tấm ảnh chân dung lãnh tụ trên bức tường đất nhà tôi. Nghe chị cả tôi kể, thày bu tôi hồi thập niên 40 tần tảo chịu khó, tiết kiệm, mua được mấy sào đất ven đường, làm căn nhà 3 gian, tường trình đất, mái rạ, cửa nẻo sơ sài. Gian giữa đặt bàn thờ tam sơn nhỏ, bát hương và đồ thờ cúng, nhưng trên tường lại dán 3 tấm ảnh to cỡ cuốn vở học trò. Khi tôi bắt đầu đi học lớp vỡ thình (tức lớp vỡ lòng, như lớp 1 bây giờ, ông Huy anh họ tôi đùa gọi là vỡ thình, giống như con chim non được chim bố mẹ chăm sóc, bao giờ vỡ cái bọng cứt (thình) thì mới mọc lông rồi tập bay, trẻ con muốn vào đời thì việc đầu tiên phải vỡ thình) năm 1961 đã thấy mấy ảnh ấy. Giữa là ảnh cụ Hồ, thì biết. Trẻ con mới nứt mắt đã biết bác Hồ, huống chi mình sinh viên hệ vỡ thình. Còn hai ông hai bên thì chịu. Hỏi thày, hỏi anh Uy, được giải thích ông bên trái trán cao là Mao Trạch Đông, ông bên phải mũi lõ là Bunganin. Ông Trung Quốc trái, ông Liên Xô phải, anh hai, anh cả của Việt Nam. Bunganin khi ấy giữ chức chủ tịch hội đồng bộ trưởng, như thủ tướng Phạm Văn Đồng bên ta. Chả hiểu sao cán bộ xã lại không phát cho nhà tôi ảnh Lênin hoặc Stalin mà lại là Bunganin. Ông tây Liên Xô này là đàn em Khrutsov (Khơ rút sốp), điếu đóm được vài năm thì bị Khơ đuổi. Khơ tại vị vài năm lại bị các đàn em đá đít. Đám trùm cộng sản Liên Xô là vậy, hại nhau giết nhau như ngóe, những tuyên truyền về sự đoàn kết của “anh cả” chỉ là nói phét. Hôm vừa rồi, mấy anh em trong nhà ngồi trò chuyện, ôn chuyện cũ, tôi kể nhà mình treo 3 ông đó, cứ nghĩ chỉ mình biết, nào ngờ cô em út sinh năm 1959 bảo em cũng thấy, mãi tới khi nhà mình vào hợp tác xã (1964) vẫn còn các kễnh ngự trên tường.

Sực nhớ Liên Xô, Nga, Ukraina trong cõi lờ mờ

Điều đầu tiên, nhà cháu phải thật thà khai báo, rằng chưa hề tận mắt thấy Liên Xô liên xiếc, Nga nghiếc, U ka u kiếc thế nào. Có được đi bao giờ mà thấy. Chỉ ra nước ngoài mỗn lần, rồi cái hộ chiếu để lâu không dùng mốc thếch hết hạn. Mấy lần anh Nguyễn Thế Khải giám đốc Công ty Du lịch Hoàn Mỹ riết róng bảo chú làm lại hộ chiếu đi, anh sẽ bao chú một chuyến đi hẳn Mỹ, Canada, cả Cuba nữa. Nhà cháu dò hỏi, biết sẽ tốn hơn trăm triệu, nặng tiền của bác Khải quá nên cứ lần khân thoái thác. Năm nào bác cũng nhớ cũng giục, bác bảo chú nên biết rằng anh đã hứa là làm. Rồi đùng một cái, bác ấy bị Chúa triệu về đột ngột ngay khi dịch sắp vào đỉnh điểm hồi năm ngoái, đem cả lời hứa theo. Mà nói thật, bác có còn thì nhà cháu cũng không dám nhận, dù bác Khải nói rằng anh không đòi hỏi em điều gì, chỉ cần sau chuyến đi em viết chân thực những điều mắt thấy tai nghe. Mình là cái thá gì mà được hưởng quả phúc dồi dào như thế.

Hồi trước 1975, “quyền” đi Liên Xô thuộc về đám con ông cháu cha, họa hoằn lắm mới có con nông dân học giỏi (như Vương Đình Huệ) được chiếu cố nhét vào đội ngũ lưu học sinh, học tiếng Nga 1 năm ở khu trường Mễ Trì gần ga tàu điện Thanh Xuân (Hà Nội). Đi Liên Xô là thứ quyền lợi đẳng cấp thượng lưu, còn con nông dân công nhân thị dân thì được ưu tiên đi… bộ đội.

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 3)

18.3
Pu.tin lên tivi mậu dịch Nga ngoạc mồm giải thích việc nước Nga xâm lược Ukraine mà y uyển ngữ gọi thành “chiến dịch quân sự đặc biệt”, là để giúp người dân Ukraine thoát khỏi sự đau khổ và diệt chủng, thoát bộ máy cai trị phát xít mới. Ôi giời, giọng lưỡi nghe quen quen. Đúng là mặt dày, không biết ngượng.

20.3
Ông bạn tôi thắc mắc, sao ở Nga có đảng cộng sản, hiện do Ziuganov cầm đầu, mà nó không hé môi lên tiếng bất cứ câu nào về cuộc chiến tranh phi nghĩa của Putin. Cộng sản trên thế giới, ở bất kỳ nước nào, luôn luôn đề cao ý thức, chủ trương yêu hòa bình, ghét chiến tranh, chuộng chính nghĩa, căm thù bọn phát xít độc tài, vậy nhưng trong sự kiện Nga xâm lược Ukraine, tàn phá một đất nước có chủ quyền, giết những người dân lương thiện, chúng, cái đám cộng sản Ziuganov ấy đều mất hút con mẹ hàng lươn. Không chỉ cha con thằng Ziuganov, mà ở cả An Nam, Lào, Triều Tiên, Cuba, những nơi cộng sản cai trị đều vậy. Lại nhớ, sau khi nắm quyền ở Nga, chính tay cộng sản gộc Boris Eltsin đã ký ngay sắc lệnh đầu tiên đặt đảng cộng sản, cái đảng giữ quyền cai trị ở Liên Xô suốt 72 năm, ra ngoài vòng pháp luật. Eltsin hiểu quá rõ sự mục ruỗng tệ hại xấu xa của nó. Lại nhớ câu của ông Nguyễn Văn Thiệu tổng thống Việt Nam cộng hòa “Đừng tin những gì cộng sản nói, mà hãy coi việc cộng sản làm”, đã hơn nửa thế kỷ càng thấy chính xác.

22.3
Lại ồn ào vụ ngày 30.4.1975, dinh Dộc Lập, ai là người thảo tuyên bố đầu hàng cho đại tướng tổng thống Dương Văn Minh đọc... Trung tá Bùi Văn Tùng hay đại úy Phạm Xuân Thệ.

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 2)

13.3

Dũng điện hỏi mày có theo dõi thời sự Ukraine không, nhất là qua sự phản ánh của đám cầm quyền và báo chí xứ này. Buôn chuyện xong, y chốt lại, đừng có tin chúng nó, đặc biệt là mấy thằng ngoại giao cây tre, tướng tá mậu dịch. Theo y, lúc này cần phải có những người viết sử không chuyên (bọn chuyên cũng đéo tin được, y bảo vậy) ghi lại một cách trung thực những gì đang xảy ra, những quan điểm, ý kiến, hành vi, thái độ của đám cầm quyền, để sau này chúng khỏi… cãi. Ví dụ trong cuộc chiến ở Ukraine, chúng không dám gọi thằng Bu tin là tên xâm lược, không dám lên án chiến tranh phi nghĩa tàn bạo, chỉ bỏ phiếu trắng, ngậm miệng ăn tiền, chỉ vì thứ lợi ích ích kỷ núp bóng dân tộc (chẳng hạn đang ôm mớ tàu ngầm Kilo, mớ máy bay Su, làm căng với nó, nó giận nó cắt bảo hành thì toi, rồi lấy gì để chống Tàu...) mà đánh mất bản chất con người. Từ trung ương tới địa phương, từ kẻ cao nhất tới đám lâu la, đặc biệt là mượn mồm bọn tướng tá Vịnh, Cương, Mẫu ngóng về Bu tin, nịnh Nga. Mày thấy không, chúng lập ra cái gọi là Hội hữu nghị VN - Ukraine nhưng từ khi có chiến tranh xâm lược của Nga đến nay không hề thấy cái hội ấy lên tiếng được nửa lời. Mấy đứa ngoại giao thì mở mồm ra là quan ngại, kiềm chế… Phải ghi lại tất, chứ sau này chúng lại chối bay chối biến, kiểu như tay tướng bộ trưởng nhà binh hồi năm 88, về sau cứ chối xoen xoét tôi đâu có ra lệnh cho bộ đội Trường Sa không nổ súng.
Nghe Dũng giác ngộ, sực nhớ hôm trước gọi Vinh, hỏi đã coi cái cờ nhíp tướng Cương sát cánh cùng Bu tin đánh Ukraine chưa, y buông thõng một câu "tướng tướng cái lồn".